|
|
 |
 |
|
|
१३ अनुशासनपर्व.jpg)
॥ श्रीः ॥
13.243. अध्यायः 243
अथ दानधर्मपर्व ॥ 1 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Topics
महेश्वरेण पार्वतींप्रति नानाधर्मामामपि प्रत्येकं साफल्यकथनेन तेषु मोक्षधर्मस्यैव श्रैष्ठ्यप्रतिपादनम्॥ 1 ॥ तथा ज्ञानस्य मोक्षसाधनत्वकथनपूर्वकं तत्प्राप्त्युपायकथनम्॥ 2 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Text
उमोवाच।
देवदेव नमस्तेऽस्तु कालसूदन शङ्कर।
लोकेषु विविधा धर्मास्त्वत्प्रसादान्मया श्रुताः॥ 13-243-1(90972)
विशिष्टं सर्वधर्मेभ्यः शाश्वतं ध्रुवमव्ययम्।
श्रुतुमिच्छाम्यहं सर्वमत्र मुह्यति मे मनः॥ 13-243-2(90973)
केचिन्मोक्षं प्रशंसन्ति केचिद्यज्ञफलं द्विजाः।
वानप्रस्थं पुनः केचिद्गार्हस्थ्यं केचिदाश्रमम्॥ 13-243-3(90974)
राजधर्माश्रयं केचित्केचित्स्वाध्यायमेव च।
ब्रह्मचर्याश्रमं केचित्केचिद्वाक्संयमाश्रयम्॥ 13-243-4(90975)
मातरं पितरं केचित्सेवमाना दिवं गताः।
अहिंसया परः स्वर्गे सत्येन च महीयते॥ 13-243-5(90976)
आहवेऽभिमुखाः केचिन्निहतास्त्रिदिवं गताः।
केचिदुञ्छवृत्ते सिद्धाः स्वर्गमार्गं समाश्रिताः॥ 13-243-6(90977)
आर्जवेनापरे युक्ता महतां पूजते रताः।
ऋजवो नाकपृष्ठे तु शुद्धात्मानः प्रतिष्ठिताः॥ 13-243-7(90978)
एवं बहुविधैर्लोके धर्मद्वारैः सुसंवृतैः।
ममापि मतिराविद्धा मेघलेखेव वायुना॥ 13-243-8(90979)
एतस्मिन्संशयस्थाने संशयच्छेदकारि यत्।
वचनं ब्रूहि देवेश निश्चयज्ञानसंज्ञितम्॥ 13-243-9(90980)
नारद उवाच। 13-243-10x(7662)
एवं पृष्टः स्वया देव्या महादेवः पिनाकधृक्।
प्रोवाच मधुरं वाक्यं सूक्ष्ममध्यात्मसंश्रितम्॥ 13-243-10(90981)
महेश्वर उवाच। 13-243-11x(7663)
न्यायतस्त्वं महाभागे श्रोतुकामाऽसि निश्चयम्।
एतदेव विशिष्टं ते यत्त्वं पृच्छसि मां प्रिये॥ 13-243-11(90982)
सर्वत्र विहितो धर्मः स्वर्गलोकफलाश्रितः।
बहुद्वारस्य धर्मस्य नेहास्ति विफलाः क्रियाः॥ 13-243-12(90983)
यस्मिन्यस्मिंश्च विषये योयो याति विनिश्चयम्।
तं तमेवाभिजानाति नान्यं धर्मं शुचिस्मिते॥ 13-243-13(90984)
शृणु देवि समासेन मोक्षद्वारसमनुत्तमम्।
एतद्धि सर्वधर्माणां विशिष्टं शुभमव्ययम्॥ 13-243-14(90985)
नास्ति मोक्षात्परं देवि मोक्ष एव परा गतिः।
सुखमात्यन्तिकं श्रेष्ठमनिवृत्तं च तद्विदुः॥ 13-243-15(90986)
नात्र देवि जरा मृत्युः शोको वा दुःखमेव वा।
अनुत्तममचिन्त्यं च तद्देवि परमं सुखम्॥ 13-243-16(90987)
ज्ञानानामुत्तमं ज्ञानं मोक्षज्ञानं विदुर्बुधाः।
ऋषिभिर्देवसङ्घैश्च प्रोच्यते परमं पदम्॥ 13-243-17(90988)
नित्यमक्षरमक्षोभ्यमजेयं शाश्वतं शिवम्।
विशन्ति तत्पदं प्राज्ञाः स्पृहणीयं सुरोत्तमैः॥ 13-243-18(90989)
दुःखादिश्च दुरन्तश्च संसारोयं प्रकीर्तितः।
शोकव्याधिजरादोषैर्मरणेन च संयुतः॥ 13-243-19(90990)
यथा ज्योतिर्गणा व्योम्नि विवर्तन्ते पुनःपुनः।
तस्य मोक्षस्य मार्गोऽयं श्रुयतां शुभलक्षणे॥ 13-243-20(90991)
ब्रह्मादिस्थावरान्तश्च संसारो यः प्रकीर्तितः।
संसारे प्राणिनः सर्वे निवर्तन्ते यथा पुनः॥ 13-243-21(90992)
तत्र संसारचक्रस्य मोक्षो ज्ञानेन दृश्यते।
अध्यात्मतत्वविज्ञानं ज्ञानमित्यभिधीयते॥ 13-243-22(90993)
ज्ञानस्य ग्रहणोपायमाचारं ज्ञानिनस्तथा।
यथावत्सम्प्रवक्ष्यामि तत्त्वमेकमनाः शृणु॥ 13-243-23(90994)
ब्राह्मणः क्षत्रियो वाऽपि भूत्वा पूर्वं गृहे स्थितः।
आनृण्यं सर्वतः प्राप्य ततस्तान्संत्यजेद्गृहान्॥ 13-243-24(90995)
ततः संत्यज्य गार्हस्थ्यं निश्चितो वनमाश्रयेत्॥ 13-243-25(90996)
वने गुरुं समाज्ञाय दीक्षितो विधिपूर्वकम्।
दीक्षां प्राप्य यथान्यायं स्ववृत्तं परिपालयेत्॥ 13-243-26(90997)
गृह्णीयादप्युपाध्यायान्मोक्षज्ञानमनिन्दितः।
द्विविधं च पुनर्मोक्षं साङ्ख्ययोगमिति स्मृतिः॥ 13-243-27(90998)
पञ्चविंशतिविज्ञानं साङ्ख्यमित्यभिधीयते।
ऐश्वर्यं देवसारूप्यं योगशास्त्रस्य निर्णयः।
तयोरन्यतरं ज्ञानं शृणुयाच्छिष्यतां गतः॥ 13-243-28(90999)
नाकालो नाप्यकाषायी नाप्यसंवत्सरोषितः।
नासाङ्ख्ययोगो नाश्राद्धं गुरुणा स्नेहपूर्वकम्।
समः शीतोष्णहर्षादीन्विषहेत स वै मुनिः॥ 13-243-29(91000)
अमृष्यः क्षुत्पिपासाभ्यामुचितेभ्यो निवर्तयेत्।
त्यजेत्सङ्कल्पजान्ग्रन्थीन्सदा ध्यानपरो भवेत्॥ 13-243-30(91001)
कुण्डिकाचमसं शिक्यं छत्रं यष्टिमुपानहौ।
चेलमित्येव नैतेषु स्थापयेत्साम्यमात्मनः॥ 13-243-31(91002)
गुरोः पूर्वं समुत्तिष्ठेज्जघन्यं तस्य संविशेत्।
नैवाविज्ञाप्य भर्तारमावश्यकमपि व्रजेत्॥ 13-243-32(91003)
द्विरह्नि स्नानशाटेन संध्ययोरभिषेचनम्।
एककालाशनं चास् विहितं यतिभिः पुरा॥ 13-243-33(91004)
भैक्षं सर्वत्र गृह्णीयाच्चिन्तयेत्सततं निशि।
कारणे चापि सम्प्राप्ते न ज्ञाप्येत कदाचन॥ 13-243-34(91005)
ब्रह्मिचर्यं वने वासं शौचमिन्द्रियसंयमः।
दया च सर्वभूतेषु तस्य धर्मः सनातनः॥ 13-243-35(91006)
विमुक्तः सर्वपापेभ्यो लघ्वाहारो जितेन्द्रियः।
आत्मयुक्तः परां बुद्धिं लभते पापनाशिनीम्॥ 13-243-36(91007)
यदा भावं न कुरुते सर्वभूतेषु पापकम्।
कर्मणा मनसा वाचा ब्र्हम सम्पद्यते तदा॥ 13-243-37(91008)
अनिष्ठुरोऽनहङ्कारो निर्द्वन्द्वो वीतमत्सरः।
वीतशोकभयाबाधं पदं प्राप्नोत्यनुत्तमम्॥ 13-243-38(91009)
तुल्यनिन्दास्तुतिर्मौनी समलोष्टाश्मकाञ्चनः।
समः शत्रौ च मित्रे च निर्वाणमधिगच्छति॥ 13-243-39(91010)
एवं युक्तसमाचारस्तत्परोऽध्यात्मचिन्तकः।
ज्ञानाभ्यासेन तेनैव प्राप्नोति परमां गतिम्॥ ॥ 13-243-40(91011)
इति श्रीमन्महाभारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि त्रिचत्वारिंशदधिकद्विशततमोऽध्यायः॥ 243 ॥


|
 100000 shlokas.jpg)
|
|
"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India. |
| |
| |
|
|
| |
|
|
| |
|
|